Ngay từ phiên họp đầu tiên của Chính phủ nước Việt Nam Dân chủ cộng hòa (ngày 3-9-1945), Chủ tịch Hồ Chí Minh đã đề ra nhiệm vụ: "Chúng ta phải có một hiến pháp dân chủ. Bác khuyên cán bộ nên hạn chế những ham muốn vật chất.
Trong kháng chiến chống thực dân Pháp, Đại tá Trần Dụ Châu, vốn cũng là người cách mệnh, nhưng khi làm Cục trưởng Cục binh nhu đã lợi dụng chức vụ, xà xẻo phần cơm áo vốn đã rất thiếu thốn của bộ đội ta để cùng đồng bọn sống phè phỡn, hoang, trụy lạc. Người đòi hỏi cán bộ cách mạng phải sẵn sàng chịu đựng mọi gian khổ hy sinh, phải quyết tâm đấu tranh đến cùng vì sự nghiệp cách mạng, phải coi đạo đức cách mệnh như phẩm chất trước nhất của mình: "Cũng như sông có nguồn thì mới có nước, không có nguồn thì sông cạn.
(2) Chúng ta hiểu tại sao năm 1945, ngay trong những ngày đầu của Chính quyền cách mệnh, Bác đã không ngừng nhắc nhở cán bộ ta về những sai phạm dễ mắc phải trong quá trình quản lý giang san. Tôi cho rằng, trước tình hình suy thoái về đạo đức đang diễn ra trong xã hội ta và cả trong đội ngũ đảng viên, tư tưởng của Bác về đạo đức và luật pháp là những di sản cực kỳ quý mà Bác đã để lại cho chúng ta.
Về mặt đức trị, ông xoành xoạch viết những lời răn dạy triều thần và dân chúng. Nhìn lại thực tiễn lịch sử của dân tộc, chúng ta có thể thấy rõ: Chỉ những triều đại nào biết dựa vào dân, coi dân là gốc của nước, là sức mạnh "vừa đẩy thuyền vừa lật thuyền" thì triều đại đó mới phát huy được cả đạo đức và pháp luật, để không những đứng vững được lâu, mà còn vượt qua được sóng gió, giữ cho giang san được độc lập, dân chúng được tự do, thịnh vượng.
Ngay từ năm 1945, khi quốc gia dân chủ nhân dân vừa được thành lập, cán bộ còn đang cùng nhân dân đồng cam cộng khổ, sống chan hòa với nhau, Bác đã đặt ra nhiệm vụ chống quan lại. (3) Những Lời kêu gọi của Hồ Chủ tịch, T. Tình trạng bợt được phơi bày ngay ở trong giai đoạn cực thịnh thời Lê sơ.
Tại sao như vậy? Vì Bác thấy trước rằng khi Đảng cầm quyền thì cán bộ và đảng viên dễ dàng trở thành những "ông quan cách mệnh". Hạnh phúc chân chính là cuộc sống giản dị với tình thương gắn bó trong gia đình và ngoài xã hội, là phát huy được trí óc và anh tài trong sự nghiệp cao cả của dân tộc và nhân loại.
# Thì phải nghiêm trị những kẻ gây tội ác với quần chúng. #. Tuy nhiên, việc thi hành pháp luật dựa vào những văn bản chính thức như các bộ luật dân sự, hình sự khiến cho mọi người vì ích lợi của bản thân đã phải có những hiểu biết tối thiểu về luật pháp.
Khoan dung với kẻ ác độc thì lại chính là một sự ác độc đối với quần chúng.
Dù rằng những khó khăn dập dồn do thù trong, giặc ngoài gây ra, cuộc tổng tuyển cử trong cả nước đã được tiến hành chỉ bốn tháng sau ngày độc lập. ". Lẽ đương nhiên các bạn cần phải nêu cao cái gương "phụng công thủ pháp, chí công vô tư" cho dân chúng noi theo".
Có những vấn đề liên hệ đến luật pháp, người ta biết đi tìm luật sư, tự mình lục vấn các điều luật. #. Chúng ta cũng nhớ lại câu nói của Bác Hồ cách đây gần một trăm năm: Trăm điều phải có ghế pháp quyền. GS VŨ KHIÊU. 480. Bác luôn luôn gắn liền việc giáo dục đạo đức với thi hành pháp luật. Từ khi thực dân Pháp đặt chân lên giang sơn ta, nó muốn quản lý nước ta bằng luật pháp của nó, thứ luật pháp phục vụ cho ích của giai cấp bóc lột, thứ luật pháp nhằm ổn định tầng lớp cho thích hợp với quyền lợi của chủ nghĩa thực dân.
# Ta. (2) Đại Việt sử ký toàn thư, T. Xét về bản chất, đạo đức và luật pháp thời phong kiến là công cụ bảo vệ tuyệt đối lợi quyền chính trị - kinh tế của giai cấp phong kiến.
Người cách mệnh không có đạo đức thì dù tài giỏi mấy cũng không lãnh đạo được quần chúng. Chủ tịch Hồ Chí Minh là người trước hết đã xây dựng mối quan hệ chặt chẽ giữa luật pháp và đạo đức. Cây phải có gốc, không có gốc thì cây héo. Về mặt pháp trị, Lê Thánh Tông đã ban hành một bộ luật nức tiếng của Việt Nam, đó là Bộ luật Hồng Đức còn gọi là "Quốc triều hình luật".
Quan tòa chưa được đào tạo có bài bản. Nhưng kẻ nào lạm dụng tình thương của Bác, làm hại đến tính mệnh và tài sản của nhân dân, làm mất thanh danh, uy tín của Đảng và quốc gia thì dù họ có là cách mệnh kỳ cựu, là bộ trưởng, thứ trưởng, là gì đi nữa vẫn phải đem ra xét xử theo đúng luật pháp.
Tuy nhiên, trong một thời kì dài, tổ chức pháp luật chưa được chặt chẽ, các bộ luật chưa được hoàn chỉnh. Những người ấy có ảo tưởng là họ nhân đạo hơn cả Bác Hồ. Lê Thánh Tông từng quở trách những quan viên "xét xử án kiện, lấy của đút thì nhiều, giữ lẽ công thì ít, có trường hợp để ứ đọng văn án đến ba, bốn năm; có trường hợp nha môn trên dưới đùn đẩy lẫn nhau, đổi trắng thay đen, cho trái làm phải, gian trá trăm cách, lý ngay không được tỏ bày, oan trái nhiều, sầu than lắm.
6, tr490. (3) Có người nghĩ rằng: Bác Hồ có một tình ái thương sâu sắc và rộng khắp với mọi người, nên trong việc xử án phải có lòng khoan thứ, rộng lượng và cân nhắc để xử nhẹ những trường hợp này hay trường hợp khác. Hồ Chí Minh không chỉ quan hoài đến vấn đề giáo dục đạo đức, mà còn dành máu nóng để xây dựng pháp luật.
Chúng ta mãi mãi nắm vững tư tưởng này của Bác. Phối hợp đức trị với pháp trị trên cơ sở những bài học lịch sử của dân tộc và lập trường tiến bộ của nhân loại, chính là những lời dạy khôn xiết quý mà Bác Hồ đã để lại cho chúng ta.
#". Họ chuyên việc xét xử vừa nhân danh đạo lý, vừa thi hành pháp luật nhưng lại bất chấp cả pháp luật và đạo lý. Giang sơn ngày ấy còn rất nghèo khổ, chẳng có gì đáng để tư túi và phung phí mà sao Bác Hồ đã sớm ngăn chặn những căn bệnh hiểm ấy? hiện tại, chúng ta mới càng thấy rõ thêm sự sáng láng kỳ lạ của Bác. Nó phá hoại đạo đức cách mệnh của ta là cần, kiệm, liêm, chính.
Đó là thời kỳ phối hợp hài hòa giữa đức trị và pháp trị ở đỉnh cao của nền văn hóa dân tộc. # Bữa nay và tương lai, một nền pháp luật thật sự của dân, do dân, vì dân. II, NXB Khoa học xã hội, Hà Nội, 1985, tr.
(1) Với truyền thống lấy dân làm gốc, nhiều triều đại phong kiến đã sớm nhận thức được sự thống nhất giữa đạo đức và luật pháp, giữa đức trị và pháp trị.
Họ không nghĩ rằng đối với Bác Hồ, yêu quý quần chúng. Theo Bác Hồ, thứ thụt két, vung phí và bệnh quan tiền, dù cố ý hay không, cũng là bạn đồng minh của thực dân và phong kiến. I, NXB Sự thật, Hà Nội, 1958, tr. Qua đó, có thể thấy: Bác Hồ rất đề cao phép nước, "đức trị" đi đôi với "pháp trị". Vì bận nhiều công việc chỉ đạo kháng chiến, Bác không đến dự được, nhưng Bác đã gửi Thư đến, ân cần căn dặn cán bộ ngành Tòa án: "Các bạn là những người phụ trách thi hành pháp luật.
Vụ án được khởi tố, đưa ra Tòa án quân sự, y bị lãnh án tử hình. Trong tư tưởng của Chủ tịch Hồ Chí Minh, một quốc gia pháp quyền có hiệu lực mạnh là quốc gia quản lý đất nước bằng pháp luật, là phải làm cho pháp luật có hiệu lực trong thực tế.
Biện pháp chống suy thoái hiện chính là luật pháp, vị ngốc để ngăn chặn nó. Chúng ta biết rằng, luật pháp của chúng ta ngày nay phát xuất từ nghĩa vụ và quyền lợi của dân chúng nên khác về cơ bản so với luật pháp của chủ nghĩa thực dân, nhưng rõ ràng là, cai trị bằng luật pháp bao giờ cũng thiết thực và có hiệu quả hơn là thống trị chỉ bằng những lời răn dạy suông về đạo đức.
Có thể coi triều đại Lê Thánh Tông là điển hình cho thời cực thịnh của phong kiến Việt Nam. Những người này lạm dụng những quyền hành để vơ vét của công, áp bức dân lành. Nó làm hỏng tinh thần trong lành và ý chí khắc khổ của cán bộ ta. Quả nhiên, sau những ngày ấy, nhất là từ khi Bác từ trần, tệ thụt két phung phá cứ tăng lên và đang trở thành một quốc nạn.
Đối với cán bộ, Thẩm phán Ngành Tòa án dân chúng, Bác luôn luôn dành cho nhiều tình cảm đặc biệt và răn dạy những điều bổ ích, thiết thực cho công tác xét xử của Tòa án dân chúng. Sự thi hành pháp luật dựa theo "lẽ phải", những "đạo lý" trừu tượng dễ khiến cho dân chúng không thấy hết được ý nghĩa của nó. Nhưng đối với loại sâu mọt đục khoét dân chúng, trị một người để cứu muôn người, dù rất đau lòng, Bác đã ký lệnh bác đơn chống án của Trần Dụ Châu.
Bác hết dạ thương yêu, dạy dỗ cán bộ. Thời kỳ làm vua 38 năm của ông là thời kỳ sơn hà được ổn định về chính trị, vững về quân sự. 235. Nhưng đạo đức và luật pháp phong kiến Việt Nam cũng có mặt tích cực của nó, góp phần quan trọng vào việc hình thành tinh thần trọng đạo đức và chấp hành pháp luật của quần chúng. Tôi đề nghị Chính phủ tổ chức càng sớm càng hay cuộc Tổng tuyển cử với chế độ phổ quát đầu phiếu".
Cách mạng Tháng Tám, dưới sự lãnh đạo của Đảng Cộng sản và Chủ tịch Hồ Chí Minh, đã xóa bỏ chính quyền phong kiến và thực dân, cũng song song xóa bỏ tư tưởng đức trị của phong kiến và pháp trị của chủ nghĩa thực dân, để thay vào đó là đạo đức cách mạng và pháp luật của chế độ dân chủ nhân dân. Tr.
Nhân dịp kỷ niệm 68 năm thành lập Ngành Tòa án (13-9), xin chúc mừng Ngành tư pháp ở Việt Nam, đặc biệt là các vị ngồi xử án đôi câu đối sau: Dân nước trông chờ, Chánh án vững như thiết diện Bác Hồ nhắc nhỏm, Pháp quyền minh mẫn tựa ngu Hà Nội, ngày 12-8-2013 ----------- (1) Đại Việt sử ký toàn thư, T.
Tháng 2-1948, Hội nghị Tư pháp toàn quốc được triệu tập. III, NXB Khoa học xã hội, Hà Nội, 1993.
Thiếu sót ấy cũng nặng như Tội lỗi Việt gian, mật thám. Thực tế hiện tại, có không ít tôi tớ của quần chúng đã lại trở thành những quan cách mạng, ngày một xa vắng và hách dịch với quần chúng. Bên cạnh mặt tích cực, đạo đức và pháp luật phong kiến đã trình bày khá nhiều mặt bị động và ngày một sản sinh ra nhiều tham quan ô lại. Vụ án đã gây cho Bác Hồ một nỗi buồn đau sâu sắc.
Theo Bác, hạnh phúc chân chính của con người không ở chỗ có nhà cao, cửa rộng, tiêu xài xa phí rồi đẩy con cháu vào con đường hưởng lạc và hỏng.
Đối với những hành động phạm luật vi cảnh như đi trái đường, vứt rác, phóng uế, cãi nhau, đánh nhau, có nhẽ người dân lúc ấy còn nghiêm chỉnh hơn cả chúng ta hôm nay.
Đó là những tấm gương của Trần Hưng Đạo, Lê Lợi, Nguyễn Trãi, Quang Trung và nhiều vị vua hiền, tôi giỏi khác. Đây là một cuộc phổ biến đầu phiếu được tổ chức nhanh nhất, diễn ra sớm nhất, một kỷ lục chưa nhà nước nào đạt được kể từ sau khi lật đổ ách cai trị thực dân, đưa lực lượng chính trị của nhân dân lên cầm quyền.
Trần Dụ Châu và gia đình kháng án lên Bác Hồ, xin được khoan hồng. Bác nghiêm khắc đòi hỏi phải gạt bỏ những ông quan cách mạng ấy đi và tuyên bố: Từ chủ toạ nước, các bộ trưởng cho đến cán bộ xã đều phải là tôi tớ của dân chúng.
Nhân dân chưa có thói quen sống theo những lệ luật hợp pháp và hợp lý được thống nhất ở mọi cấp, mọi nơi.
Nếu không đứng trên lập trường tiến bộ của dân tộc Việt Nam, không kiên trì lý tưởng yêu nước, thương dân thì không thể nào xây dựng được một nền luật pháp hợp với lợi ích của quần chúng.
Vụ án đã được thi hành. Hiện, Đảng ta đang khởi động một phong trào rộng lớn nhằm học tập và quán triệt tư tưởng Hồ Chí Minh trên mọi lĩnh vực hoạt động của cán bộ và dân chúng.
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét