Ban hành văn bản quy bất hợp pháp chia sẻ luật sai: Cần truy cứu nghĩa vụ hình sự

TS Lê Hồng Sơn - Cục trưởng Cục rà văn bản quy phạm pháp luật - Bộ Tư pháp. - Thưa ông, trong thời gian qua xuất hiện khá nhiều văn bản quy bất hợp pháp luật (VBQPPL) hết sức éo le và những đề xuất rất phi thực tiễn từ các cơ quan chức năng, như: Quy định chỉ được bán thịt trong vòng 8 tiếng sau khi làm thịt của Bộ NNPTNT; cộng điểm cho bà mẹ VNAH khi thi đại học của Bộ GDĐT; CMTND phải ghi cả tên bố, tên mẹ, đi xe phải đi xe chính chủ của Bộ Công an... Vậy đâu là căn nguyên? - Tôi có thể khẳng định ngay là trình độ của các cán bộ tham mưu ban hành VBQPPL của một số cơ quan còn hạn chế, thậm chí có những đề xuất, ban hành rất ấu trĩ, quan tiền, phi thực tế như nhiều người đã thấy. Đành rằng để nắm bắt được thực tế đưa vào luật không phải là dễ dàng, nhưng không vì vậy mà những người đề xuất, tư vấn, trình, ký VBQPPL ở trên mây, trên gió, chả biết đâu là nhu cầu thực sự để trình, ban hành các VBQPPL cho chuẩn. Một vấn đề nữa dẫn đến xảy ra tình trạng này là cơ chế khen thưởng, xử lý ở lĩnh vực này cũng không rõ ràng. Người làm tốt thì không được khen thưởng kịp thời, người làm chưa tốt thì cũng chẳng sao cả, thậm chí làm sai cũng chẳng bị kỷ luật gì. - Có nhiều quan điểm cho rằng việc đề xuất, ban hành những văn bản sai trái nhiều khi xuất hành từ ích nhóm, ông đánh giá thế nào về quan điểm này và cách xử lý? - Hiện tượng lobby chính sách thì ở đâu cũng có và nó xuất hiện ở bất cứ nhà nước và thiết chế chính trị nào. Nhưng với những nước phát triển, họ có cơ chế giám sát và xử lý thẳng cánh đối với những VBQPPL ban hành trái thẩm quyền, trái nội dung, phi thực tại, như thành lập tòa án hiến pháp để cơ quan này xử lý sờ soạng những văn bản quy phi pháp luật được cho là đi ngược với tinh thần và quy định của hiến pháp. Còn ở nước ta, cơ chế giám sát và xử lý các VBQPPL sai lầm chưa rõ ràng. Có những văn bản sau khi được ban hành, ai cũng thấy rằng nó có vấn đề, nhưng ngăn chặn, xử lý như thế nào cả một vấn đề. Tôi cho rằng muốn ngăn chặn được nó, thì khâu soạn thảo văn bản phải sáng tỏ, được lấy ý kiến rộng rãi trong quần chúng. #. Trường hợp đã ban hành mới phát hiện ra sai trái thì phải xử lý ngay, thật nghiêm khắc, chẳng thể có kiểu khi thấy dư luận bức xúc thì mới từ từ bãi bỏ. Nếu phát hiện việc cố tình tham vấn, ban hành văn bản sai lầm để phục vụ lợi. Cho một số người, một nhóm người, gây thiệt hại cho tầng lớp thì cần phải quy nghĩa vụ hình sự, bởi nếu chúng ta không kịp thời ngăn chặn những trường hợp này sẽ rất hiểm cho từng lớp. Theo tôi, đây là loại tội hiểm nguy bởi nó tác động, chi phối để kiếm lợi. Ngay từ khâu thể chế chính sách. - Hiện việc xử lý VBQPPL sai chỉ dừng ở mức thu hồi, hủy bỏ rồi làm lại. Vậy có quy định nào buộc phải bồi thường thiệt hại cho dân vì các loại văn bản sai lầm nói trên, thưa ông? - Đây đúng là một vấn đề rất đáng lưu tâm, nhưng thật đáng tiếc là Luật nghĩa vụ bồi hoàn của quốc gia đã không xác lập bổn phận bồi thường thiệt hại cho người dân khi cơ quan quốc gia ban hành VBQPPL sai trái. Tôi cho rằng, vấn đề này cũng cần phải nghiên cứu để bảo đảm nguyên tắc nhà nước pháp quyền. -Trân trọng cảm ơn ông! Việc ưu tiên cộng điểm thi đại học, cao đẳng: Bộ GDĐT đã sửa vẫn còn sai Ngay sau khi nhận được thông tin băn khoăn của dư luận về quy định bổ sung “đối tượng ưu tiên” trong tuyển sinh tại thông tư 24 của Bộ GDĐT, Thứ trưởng Bộ GDĐT Bùi Văn Ga đã ký ban hành thông tư số 28 về việc huỷ bỏ đối tượng ưu tiên quy định tại thông tư số 24. Trong đó, chỉ huỷ bỏ ưu tiên trong tuyển sinh đối với 3 đối tượng là bà mẹ VN anh hùng; người hoạt động cách mạng trước ngày 1.1.1945; người hoạt động cách mạng từ ngày 1.1.1945 đến ngày khởi nghĩa tháng 8 năm 1945. Còn các đối tượng là con của người hoạt động cách mệnh, hoạt động kháng chiến bị địch bắt tù, đày; con của người hoạt động kháng chiến phóng thích, dân tộc, bảo vệ giang sơn và làm bổn phận quốc tế vẫn được giữ nguyên chế độ hưởng ưu tiên cộng điểm thi ĐH. Cục thẩm tra VBQPPL thấy rằng việc Bộ GDĐT vẫn giữ ưu tiên trong tuyển sinh đối với 2 đối tượng trên là hoàn toàn trái với quy định của Pháp lệnh Ưu đãi người có công với cách mạng, đồng thời mang tính bất hợp lý cao. Cho nên, hiện Cục rà soát VBQPPL đã gửi báo cáo nhanh lên lãnh đạo Bộ Tư pháp để xin ý kiến chỉ đạo về việc này.Uyên Minh